Źródło: Płyta HAL 2002
Chorągiew Kujawsko-Pomorska

Dobry plan to połowa sukcesu

Wielokrotnie przed akcją letnią zauważa się u części instruktorów objawy zakłopotania, a nawet paniki. Okazało się, że powodem tych stanów jest konieczność napisania planu pracy obozu.

Fakt, plan pracy to bardzo ważny dokument, ale przede wszystkim "drogowskaz", który nadaje właściwy kierunek działań na obozie, a sama czynność układania na papierze rozsypanki pomysłów biegających instruktorom w głowach jest świetną przymiarką do obozu, która pozwala na podzielenie zadań jeszcze przed wyjazdem, a to z kolei umożliwia instruktorom dobre przygotowanie się do przydzielonych zadań.

Koniec wstępu, druhny i druhowie, teraz zaczynamy!

Pierwszą informacją, jaką należy podać w planie, to kilka słów na temat tego, kto ten obóz organizuje. Nazwiemy ten rozdział Organizator i napiszemy dane środowiska (numer, nazwę) organizującego oraz informacje, czy i jakie inne środowiska wchodzą w skład obozu.

Drugi punkt to Rodzaj placówki - z tym nie powinno być problemów (obóz stały, wędrowny, kolonia zuchowa itp.).

Termin - to kolejna informacja, którą musimy wpisać. Termin obejmuje dzień wyjazdu i dzień powrotu.

Miejsce lokalizacji placówki - w tym punkcie podajemy adres obozu, nazwę jeziora lub innej wody, nad którą rozbijemy nasze namioty oraz kilka informacji o terenie: czy las jest wysoki, bór czy mieszany, czy jest wilgotno czy sucho, jakie są warunki bytowe (informacje te mają znaczenie w sytuacji, kiedy zabieramy zuchy lub dzieci cierpiące na pewne choroby).

Zabierając się do pisania planu, musicie odpowiedzieć na pytanie "Dla kogo robię ten obóz?", czyli napisać Charakterystykę uczestników i kadry.

Powinna zawierać liczebny stan obozu w podziale na dziewczęta i chłopców, informacje, jakie zdobywają stopnie lub gwiazdki, jak długo pracują w drużynie czy należą do gromady, ich zainteresowania i inne ważne dane, które może podać drużynowy o swoich harcerzach lub zuchach.

Tutaj również zaprezentujemy tych, którzy tym obozem będą kierować, dbać o sprawy gospodarcze i za co właściwie są odpowiedzialni, czyli kadrę i zakres jej obowiązków. Prócz imienia, nazwiska, wieku, stopnia i zakresu obowiązków warto też podać fakt posiadania kwalifikacji, umożliwiających pełnienie konkretnej funkcji. Najważniejszym etapem pisania planu jest wymienienie celów, których spełnieniu obóz ma służyć.

Cele i zamierzenia wychowawcze. Nad tym rozdziałem trzeba solidnie pomyśleć, gdyż cele wychowawcze decydują o sensie obozu. Pomocnych danych dostarczy drużynowy oraz napisana wcześniej charakterystyka.

Ze sformułowanych celów wychowawczych będą wynikały dwa kolejne rozdziały planu: Zamierzenia programowe i obrzędowość oraz harmonogram pracy obozu (ramowy plan placówki) i ramowy plan dnia.

"Zamierzenia..." to ogólnie ujęte zadania zespołowe i sposób, w jaki będziemy tworzyli klimat i atmosferę (obrzędowość) do realizacji celów. Wybór obrzędowości nie może być przypadkowy, musi istnieć logiczne powiązanie pomiędzy tym co na obozie robimy, a tym w co lub w kogo wcielamy się przez czas trwania obozu. Oczywiście, może obrzędowość obozu ściśle wypływać z obrzędowości środowiska, ale trzeba jej niektóre elementy dostosować do specyfiki obozu i celów wychowawczych. W tym rozdziale jest również miejsce na określenie zasad ewentualnie funkcjonującego współzawodnictwa pomiędzy zastępami.

Najbardziej pracochłonnym etapem pisania planu pracy jest "Harmonogram pracy obozu". Zazwyczaj prowadzi się go w formie np. takiej tabelki:

Przy planowaniu poszczególnych dni pamiętajcie, że zadania i zajęcia służą realizacji celów wychowawczych.

Doświadczenie wskazuje, że ci komendanci, którzy dokładnie przygotowali harmonogram mniej czasu poświęcają na obozie na planowanie kolejnych dni, podział zadań itp.

Mniej wprawnym w operowaniu systemem metodycznym proponujmy wprowadzenie dodatkowej rubryki zamiast kolejnego punktu rozdziału "Realizacja systemu metodycznego". Ideą tego punktu jest wypisanie, na jakie stopnie i sprawności harcerze będą mogli realizować próby, jakie sprawności mogą zdobywać zuchy. Tu również wpisujemy, jakie odznaki turystyki kwalifikowanej, odznaki krajoznawcze, uprawnienia państwowe oraz odznaki harcerskie będą zdobywane.

Ważnym elementem pracy obozu (a zarazem rozdziałem planu) jest "Praca rady obozu". W tym rozdziale jest miejsce na podanie składu, kompetencji i zadań rady. Również ten rozdział proponuję mniej wprawnym komendantom umieścić w "harmonogramie", co pozwoli bardzo precyzyjnie określić zadania rady w każdym dniu obozu.

"Ramowy plan dnia" to nie tylko kolejny rozdział, ale i "dzienny zegar", który określa porządek i rozkład dnia. Zbyt często przepisuje się go ze starych planów i wzorów w książkach pracy obozu, zapominając, że np. mycie w namiocie sanitarnym zajmuje więcej czasu niż mycie się w jeziorze (tak jak się kiedyś myło?!) i raczej także mycie powinno odbywać się, kiedy jest jeszcze widno.

Jeśli chcesz mieć druhu komendancie, rozkład dnia odpowiadający rzeczywiście potrzebom obozu - napisz go wspólnie z kadrą.

Ostatnim punktem planu będzie rozdział "Regulaminy". Tutaj też proponuję, aby spróbować unowocześnić i uzupełnić brzmienie regulaminów po konsultacji z kadrą (np. w regulaminie kąpieli uzgodnić z ratownikiem sygnały dla wchodzących i wychodzących z wody, zastępu służbowego z kucharką i oboźnym).

Dobrnęliśmy do końca. To chyba nie było takie straszne?

Pozostaje nam przepisać plan "na czysto" (3 egz. lub kserokopie do zatwierdzenia, a w miarę możliwości dla reszty kadry - niech wiedzą, co się będzie działo i kiedy, np. kucharka powinna wiedzieć, kiedy po grze terenowej lub wędrówce harcerze będą bardzo głodni).